Japonlar Denizaltının İçine 3 Uçak Sakladı, Aichi M6A1 Seiran

II. Dünya Savaşı sırasında Japon İmparatorluk Donanması, dünyanın en sıra dışı denizaltılarından birini geliştirdi. I-400 sınıfı, yaklaşık 122 metre uzunluğundaydı ve gövdesindeki silindirik hangarda 3 adet Aichi M6A1 Seiran saldırı uçağı taşıyabiliyordu. Plan basitti ama çılgıncaydı: Denizaltı binlerce kilometre gizlice ilerleyecek, yüzeye çıkacak, uçaklarını fırlatacak ve düşmanın beklemediği bir noktaya saldıracaktı. (1)(2)

Videoda Kullanılan Kaynaklar, Belgeler ve Görseller

Denizaltı mı, uçak gemisi mi?

I-400 sınıfı teknik olarak bir denizaltıydı.

Ama görev mantığı klasik denizaltılardan çok farklıydı.

Gövdenin üst kısmında uzun, su geçirmez, silindirik bir hangar bulunuyordu. Bu hangarın içine üç adet Aichi M6A1 Seiran katlanmış halde yerleştiriliyordu. Denizaltı yüzeye çıktığında hangar açılıyor, uçaklar hazırlanıyor ve güvertedeki mancınık sistemiyle havaya fırlatılıyordu. (1)(2)

Yani Japonlar kelimenin tam anlamıyla:

uçak taşıyan bir denizaltı

inşa etmişti.

Üç uçak o küçücük hangara nasıl sığıyordu?

Seiran normal şekilde hangara sığamazdı.

Bu nedenle uçak özellikle I-400 sistemi için tasarlandı.

Ana kanatlar önce 90 derece döndürülüyor, ardından gövde boyunca geriye doğru katlanıyordu.

Yatay kuyruk yüzeylerinin büyük kısmı aşağı doğru katlanıyor, dikey kuyruğun üst bölümü de küçültülüyordu.

Şamandıralar ise ayrı bölmelerde taşınıyordu. (2)

Bu sayede üç uçak, yaklaşık 3,5 metre çapındaki silindirik hangarın içine arka arkaya yerleştirilebiliyordu. (2)

Denizaltı yüzeye çıkınca yarış başlıyordu

I-400’ün en tehlikeli anı uçakları hazırladığı andı.

Çünkü denizaltının yüzeyde kalması gerekiyordu.

Mürettebat:

hangarın kapağını açıyor,
uçağı dışarı çıkarıyor,
kanatları açıyor,
şirkette taşınan şamandıraları bağlıyor,
motoru hazırlıyor,
uçağı mancınığa yerleştiriyor

ve ardından fırlatıyordu.

Japon Donanması başlangıçta üç uçağın hazırlanıp fırlatılması için 30 dakikadan kısa süre hedefledi. Eğitim ilerledikçe ekipler uçakları şamandırasız olarak yaklaşık 15 dakika içinde havaya gönderebilir hâle geldi. (1)(2)

Ama bunun bedeli vardı.

Şamandıra kullanılmazsa uçak denize normal şekilde inemiyordu.

Görev sonunda pilotun denizaltının yakınına uçağı düşürmesi ve mürettebatın kurtarılmasını beklemesi gerekiyordu. (2)

I-400 gerçekten devasa bir denizaltıydı

I-400 yaklaşık 400 feet, yani yaklaşık 122 metre uzunluğundaydı.

Su altında deplasmanı yaklaşık 6.000–6.600 ton seviyesindeydi.

Mürettebatı yaklaşık 144 kişiydi. (1)

Savaşın sonuna kadar tamamlanan I-400 sınıfı denizaltılar, 1960’larda nükleer balistik füze denizaltıları ortaya çıkana kadar dünyanın en büyük denizaltıları arasında kaldı. (1)(2)

Üstelik menzilleri de olağanüstüydü.

Smithsonian’a göre yaklaşık 60.000 kilometrelik seyir menziline ulaşabiliyorlardı. (2)

Bu, Japonya’dan çıkıp dünyanın çok uzak bölgelerine saldırıp geri dönebilecek bir platform anlamına geliyordu.

Uçak: Aichi M6A1 Seiran

I-400’ün taşıdığı uçak sıradan bir deniz uçağı değildi.

Aichi M6A1 Seiran, özellikle denizaltıdan operasyon yapmak için tasarlanmış iki kişilik hızlı saldırı uçağıydı. (2)

250 kilogramlık bomba taşıyabiliyor, daha ağır görevlerde yaklaşık 800 kilogramlık bomba veya torpido yüklenebiliyordu. (2)

Şamandıraları çıkarıldığında daha yüksek hıza ulaşabiliyordu.

Bu yüzden I-400 ve Seiran aslında tek bir silah sistemi olarak tasarlanmıştı:

Denizaltı hedefe yaklaştıracak, Seiran son saldırıyı gerçekleştirecekti.

Asıl hedef Panama Kanalıydı

I-400 projesinin en ünlü hedefi Panama Kanalı oldu.

Japon planlamacılar kanalın özellikle Gatun Kilitleri’ni vurmayı düşünüyordu. (1)(2)

Amaç, kanal sistemini işlemez hâle getirerek Amerikan savaş gemilerinin Atlantik ve Pasifik arasında hızlı geçişini zorlaştırmaktı.

Planlanan operasyonda yalnızca I-400 ve I-401 değil, başka uçak taşıyan Japon denizaltıları da kullanılacaktı.

Toplam 10 Seiran ile saldırı yapılması planlandı. (1)(2)

Pilotlar Gatun Kilitleri’nin büyük ölçekli maketleri üzerinde eğitim gördü.

Hedefi ezberlemeleri istendi. (2)

Uçaklar Güney Amerika tarafından yaklaşacaktı

Planın ilginç ayrıntılarından biri saldırı rotasıydı.

Seiranların Pasifik tarafından doğrudan saldırmak yerine denizaltılar tarafından Güney Amerika çevresine götürülmesi ve Karayipler tarafından Panama Kanalı’na yaklaşması düşünülüyordu. (1)

Uçaklar şamandırasız fırlatılacak, saldırının ardından denizaltıların yakınına düşecek ve pilotlar kurtarılacaktı.

Daha sonra planın saldırı biçimi daha da sertleştirildi ve 1945 baharında Seiranların kamikaze tarzı kullanılması da gündeme geldi. (1)

Ama hedef son anda değişti

1945 yazına gelindiğinde savaş Japonya için hızla kötüleşiyordu.

Okinawa kaybedilmişti ve Amerikan donanması Japon ana adalarına yaklaşmıştı.

Japon Deniz Kuvvetleri, Panama Kanalı’nın vurulmasının artık savaşın sonucunu ciddi biçimde değiştirmeyeceğine karar verdi. (1)

Yeni hedef:

Ulithi Atolü.

Ulithi, Pasifik’teki dev Amerikan deniz gücünün önemli üslerinden biriydi.

Planlanan Arashi Operasyonu kapsamında I-400 ve I-401’in altı Seiran uçağıyla Amerikan uçak gemilerine saldırması düşünülüyordu. (1)(2)

Japonlar uçaklara Amerikan yıldızı çizdi

Operasyon hazırlıkları sırasında son derece sıra dışı bir karar alındı.

Seiranlar gümüş renge boyandı ve üzerlerine Amerikan uçaklarında kullanılan beyaz yıldız işaretleri çizildi. (1)

Amaç, saldırı sırasında Amerikan uçaklarıymış gibi görünerek savunmayı şaşırtmaktı.

Bazı Japon pilotların bunu donanmanın onuruna aykırı gördüğü ve itiraz ettiği aktarılıyor. (1)

Ancak emir değişmedi.

Savaş bir gün erken bitti

Ulithi saldırısının 17 Ağustos 1945 civarında yapılması planlanıyordu. (1)

Fakat Japonya 15 Ağustos 1945’te teslim olacağını açıkladı.

Operasyon iptal edildi.

I-400 ve I-401’e gizli sistemleri yok etmeleri emredildi.

Mürettebat uçakları denize attı.

Bazı Seiranlar, kanatları bile açılmadan mancınıkla okyanusa fırlatıldı. (1)(2)

Böylece I-400’lerin uçakları hiçbir zaman gerçek savaş saldırısına çıkamadı.

Amerikalılar görünce şaşırdı

Savaşın ardından Amerikan kuvvetleri I-400 sınıfı denizaltıları ele geçirdi.

Müttefik istihbaratı, Japonların üç uçak taşıyabilen bu kadar büyük bir denizaltı geliştirdiğinin ayrıntılarını savaş sırasında bilmiyordu. (1)(2)

I-400 ve kardeşleri daha sonra incelenmek üzere Pearl Harbor’a götürüldü.

Sovyetler de bu teknolojiyi incelemek istiyordu.

ABD Donanması, teknolojik ayrıntıların Sovyetlerin eline geçmesini istemediği için ele geçirilen bazı Japon denizaltılarını daha sonra batırdı. (1)

Yalnızca bir Seiran hayatta kaldı

Bugün dünyada yalnızca bir adet Aichi M6A1 Seiran bulunuyor.

Bu uçak savaş sonunda Amerikalılara teslim edildi ve bugün Smithsonian National Air and Space Museum’un Steven F. Udvar-Hazy Center koleksiyonunda sergileniyor. (2)(3)

Yaklaşık yarım yüzyıl boyunca restore edilen uçak, I-400 projesinden günümüze kalan en önemli fiziksel kanıtlardan biri.

Peki proje işe yarar mıydı?

Bunu kesin olarak bilmek mümkün değil.

Seiran hiçbir zaman gerçek savaşta kullanılmadı.

Ancak sistem teknik olarak çalışıyordu:

denizaltı uçakları taşıyabiliyor,
uçaklar hangardan çıkarılabiliyor,
katapultla fırlatılabiliyor
ve uzun menzilli saldırı görevleri için hazırlanabiliyordu.

Asıl problem savaşın çok geç döneminde hazır hâle gelmiş olmasıydı.

I-400 sınıfı savaşın başında değil, Japonya’nın artık savunmaya çekildiği 1944–1945 döneminde hizmete girdi.

Bu yüzden dünyanın en sıra dışı silah projelerinden biri:

gerçek savaş görevine çıkamadan tarih oldu.